Teknoloji dünyasında büyük merakla beklenen Amerika Birleşik Devletleri “2009 R&D 100 Ödülleri” bugün açıklandı. Bir önceki yıl uygulama alanına girmiş, teknolojik olarak en önemli 100 yenilikçi ürünü içeren bu liste “Uygulamalı Araştırmanın Oscar Ödülleri” olarak da biliniyor. “Halojen lamba”, “faks makinası”, “sıvı kristal ekranları”, “yazıcı”, “sigara bıraktıran bant”, “HD televizyon”, 47 yıldan beri verilen bu ödülü daha önce alan binlerce üründen ancak birkaçı.
Bu yıl ödül alan ürünler arasında, hepsi de İstanbul Teknik Üniversitesi mezunu altı Türk araştırmacının geliştirdiği “Süper sert ve kaygan kaplama (SSKK)”, nanoteknoloji çalışmalarının en önemli alanlarından biri olan ince film dalında ödüle layık görüldü.
Ödül alan ürün, Argonne Milli Laboratuvarı ve İTÜ araştırmacılarının müşterek çalışmaları sonucu 2007 yılında Argonne Milli Laboratuvarı adına alınan bir ABD patentine dayanmaktadır. Söz konusu patent ve ödülü alan araştırmacıların dördü Prof. Dr. Mustafa Ürgen, Prof. Dr. Ali Fuat Çakır, Doç. Dr. Kürşat Kazmanlı, Yar. Doç. Dr. Özgül Keleş, halen İ.T.Ü. Kimya Metalurji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Bölümü Öğretim Üyesidir.
Diğer iki araştırmacı Dr. Ali Erdemir ve Dr. Osman Levent Eryılmaz halen Argonne Milli laboratuvarında çalışmaktadırlar. Dr. Ali Erdemir 1976 yılında yine İTÜ Metalurji ve Malzeme Bölümü bölümüzden mezun olduktan sonra ABD de çalışmaya başlamış olup, birlikte çalıştığı Dr. O. Levent Eryılmaz da İTÜ Metalurji ve Malzeme Bölümü bitirdikten sonra Doktora derecesini 2000 yılında İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Metalurji ve Malzeme programından almıştır.
Türk araştırmacıların geliştirdiği kaplamanın lisansını Galleon International Co., Brighton, Michigan (ABD) ve Hauzer Technocoating (Hollanda) almışlar ve uygulama çalışmalarına başlamışlardır.
“Süpersert ve kaygan kaplama (SSKK)” her tür hareket eden mekanik sistemin, motorlar dahil, performansını çok önemli boyutta iyileştirebilir. SSKK tasarlanmış bir kaplama türüdür ve “kristal-kimyası” yaklaşımına uygun bir modele dayanmaktadır. Laboratuvar deneylerinde SSKK ile kaplanmış çelik yüzeyinde sürtünme, kaplanmamış çeliğe göre %80 azalmıştır. Fakat daha önemlisi, ağır sınır yağlama koşullarında çalışan kaymalı sistemlerde ise SSKK aşınmayı hemen hemen tamamen ortadan kaldırmıştır.
Günümüzde sürtünme kayıpları, motorlarda harcanan yakıt enerjinin %10-20 sine eşdeğerdir (motor boyutu, tipi, çalışma koşulları, ve hava koşullarına bağlı olarak değişmektedir). Dolayısı ile sürtünme, motorların yakıt sarfiyatını artırması yanında atmosfere daha fazla kirletici gönderilmesine de neden olmaktadır. Dolayısı ile motorlarda SSKK kullanılması hem enerji sarfiyatını hem de çevre kirlenmesini büyük oranda azaltma potansiyeline sahiptir.
Gelecekte motorlar daha ağır koşullarda çalışacaklardır. Dolayısı ile tribolojik (sürtünmeyi, aşınmayı azaltan) kaplamaların önemi daha da artacaktır. SSKK ağır çalışma koşullarında yüksek performanslı, önemli boyutta yakıt tasarrufu sağlıyacak ve çevre kirlenmesini azaltacak potansiyele sahip yeni nesil, öncü bir “tasarlanmış” kaplama türüdür.
http://www.anl.gov/Media_Center/News/2009/news090720.html