Ulusal Havacılık Gelişim Sürecinde Türk Kadını
Ara 05, 2013


İstanbul Teknik Üniversitesi Bilim, Mühendislik, Teknolojide Kadın Araştırmaları ve Uygulamaları Merkezi  (İTÜ BMT-KAUM) ile İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nin ortaklaşa düzenlediği ‘Ulusal Havacılık Gelişim Sürecinde Türk Kadını' konferansı, 2 Aralık 2013 Pazartesi günü İTÜ UUBF TAV Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.

ulusalhavacilik_ semineri_1

İTÜ BMT-KAUM’ un yapmayı planladığı ‘İlkler Serisinin’ ilk semineri olma özelliğini taşıyan konferans, Müdâfa-i Hukûk-u Nisvân Cemiyeti (Kadınların Haklarını Savunma Derneği) üyesi ve “Kadınlar Dünyası” adlı derginin editörü olan öğretmen Belkıs Şevket’ in uçakla uçuşunun 100'ncü yıl dönümü dolayısıyla düzenlendi.

ulusalhavacilik_ semineri_2

Maden Fakültesi Dekanı ve BMT-KAUM Müdürü Prof. Dr. Fatma Arslan, UUBF Dekanı Prof. Dr. Metin Orhan Kaya ve Uçak Mühendisi Can Erel’in açılış konuşmalarının ardından, havacılıkta ilkleri oluşturan Zorlu O&M Genel Müdür Yardımcısı  Gülten Yılmaz, HÜRKUŞ Ürün Müdürü Aylin Ararat ve TEI, NDT ve Özel Proses Kalite Müdürü Mühendisi Buket Topel tecrübelerini paylaştı.  SunExpress Havayolu firmasından 8 kadın kaptan pilotun da katılım gösterdiği konferansta, İlk Kadın Ticari Havayolu Pilotu Alev Hottin ve İlk Kadın F-16 Pilotu Berna Şen Özmen katılımcılara deneyimlerini aktardı.

ulusalhavcilik_ semineri_3

Türk Havacılık Tarihinin en önemli isimlerinden Vecihi Hürkuş’un kızı Gönül Hürkuş, Nuri Demirağ’ın torunu Bilge Kum ve Uçak Yüksek Mühendisi Necmüzzafer Orbay konuşmalarıyla renk kattığı konferans toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.

Belkıs Şevket Hanım

Belkıs Şevket Hanım bir kadın hakları savunucusu idi. Müdafa-i Hukuk-i Nisvan Cemiyeti’nin bir üyesi ve Kadınlar Dünyası dergisinin yazarlarından biriydi.  Kadınlar Dünyası, yazarlarının ve yönetim kadrosunun tamamı kadınlardan oluşan bir dergiydi. 4 Nisan 1913’te yayın hayatına başlayan Kadınlar Dünyası dergisi, kadınların eğitim almaları, istedikleri mesleklere sahip olmaları, devlet dairelerinde, demiryolu şirketlerinde, posta ya da telefon idaresi gibi işletmelerde çalışmalarının önündeki yasakların kaldırılması için yayın yapıyordu. Derginin 165. Sayısında yer alan “Kağıt sıkıntısı nedeniyle 3000 adet basılabilecektir.” duyurusu derginin okur kitlesinin büyüklüğü hakkında bir fikir vermektedir. Derginin yayın hayatına başlamasından kısa bir süre sonra aynı kadro tarafından Osmanlı Müdafa-i  Hukuk’i Nisvan Cemiyeti (Osmanlı Kadın Hakları Savunma Derneği) kurulmuştur. Bu derneğin 3 temel talebi vardı: Dış kıyafetlerin ıslahı, işçilik hayatının iyileştirilmesi ve eğitimin yaygınlaştırılması.

İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi, kız liselerinin yaygınlaştırılması, kızlara yüksek öğrenim hakkı verilmesi, çok eşliliğin yasaklanması, kadına boşanma hakkı verilmesi, kadınların çalışma yaşamına katılması gibi konuları programına alan dernek, kadınların seslerinin kısıldığı bir dönemde hiç küçümsenmeyecek bir kadın hareketi başlatmışlardır. Onların mücadelelerinin sonucunda İstanbul Telefon idaresinde, o zamana kadar Fransızca ve Rumca bilmedikleri gerekçesiyle işe kabul edilmeyen Müslüman kadınlar çalışmaya başlamış, tek kadın öğretmen okulu olan Darülmuallimat’a 300’ün üzerinde kız öğrenci başvurma cesareti göstermiştir.

Belkıs Şevket Hanım’ın uçakla uçuşu da bu harekete dikkat çekmek için yapılan faaliyetlerden biriydi ve çok ses getirmişti. O nedenle hem havacılık hem de kadın hakları mücadelesi açısından tarihi bir olaydır.