Dünyaca Ünlü İki Harita İTÜ Kütüphanesi Koleksiyonunda
Mar 08, 2018


Türkiye’nin milli mirasları arasında yer alan “Tarihte Türkiye Haritaları” ve “Tabula Peutingeriana Haritası” isimli iki önemli kitap, İTÜ Mustafa İnan Kütüphanesinde bulunan Prof. Dr. Celal Şengör Harita Salonu ve Türkiye’nin ilk kartografya koleksiyonunda yerini aldı.

kitap-bagis (2)

Boyut Yayıncılık tarafından bilim dünyasına kazandırılan eserler, Boyut Yayın Grubu Genel Yayın Yönetmeni Bülent Özükan tarafından İTÜ Maden Fakültesi ve Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şengör’e takdim edildi. Prof. Dr. Celal Şengör, bu nadide eserlerin Ülkemize ve İTÜ’ye kazandırılmasına öncülük eden Bülent Özükan’a teşekkürlerini sundu.

“Ülkelerin kendi geçmişine ilişkin harita koleksiyonları üzerine geniş bir sunum” yazısını hazırlayan Prof. Dr. Celal Şengör yazısında Türkiye’ye ilişkin koleksiyon haritaların ilk kez bu kitapta bir araya getirildiğini anlatıyor. Coğrafyanın ve haritacılığın tarih bilgisiyle harmanlandığı tarihi haritaların yazımını İstanbul Teknik Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü eski başkanı Prof. Dr. Doğan Uçar gerçekleştirdi. Osmanlıca yazılımlı haritaların düzenlenmesini ise Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Bilim Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Kaçar hazırladı.

kitap-bagis (3)

Tarihte Türkiye Haritaları ilk kez kitaplaştı

İlk çağlardan günümüze kadar merkezinde Asia Minor’un (Anadolu) yer aldığı 2000 yıllık eşsiz bir harita koleksiyonu. Konusunda ilk ve tek eser olma özelliği taşıyor.
Tarihin coğrafya ile harmanlanarak anlatıldığı Türkiye Kitabı, İngiltere, Fransa, Hollanda, Rusya ve ABD’nin başlıca müze ve kütüphanelerinden derlenen haritalarla zenginleştirilen koleksiyon, Türk hakimiyeti altındaki toprakların en geniş sergisi niteliğinde. 50x70 cm sayfalarda, 6000’nin üzerinde harita arasından seçilen 265 haritanın yer aldığı kitap, 20 yıla yakın bir çalışmanın ürünü.

Koleksiyonunu müze ve kütüphanelerdeki haritaların dijital kopyalarıyla zenginleştiren kitabın editörü Bülent Özükan, Sanat Yönetmeni Murat Öneş. Boyut Koleksiyon Kitaplarının en nadide kitaplarından biri olarak görülüyor.

Tabula Peutingeriana Haritası

Osmanlı ve Türkiye coğrafyasındaki izlere, özel açıklamalar getirilen Tabula Peutingeriana Haritası Türkiye Edisyonunu Bülent Özükan hazırladı. Replika olarak hazırlanan Koleksiyon Kitap’ın içindeki özel tekniklerle basılan ve ciltlenen sayfalar açıldığında 7 metre uzunluğunda tek parça haritayı oluşturuyor.

Kitabın içerisinde Tabula Peutingeriana olarak bilinen haritanın diğer sayfalarında Avrupa ülkelerindeki üniversitelerde yapılan çalışmalara ilişkin bilgiler yer alıyor. Çeşitli ilgili linklerle zenginleştirilen harita, internet üzerinde açıldığında interaktif özellikler kazanıyor.

kitap-bagis (1)

İTÜ Mustafa İnan Kütüphanesinde Prof. Dr. Celal Şengör Harita Salonu

İTÜ Maden Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şengör’ün salonu Türkiye’nin ilk kartografya koleksiyonu oma özelliği taşıyor. Koleksiyonun büyük kısmı, dünyanın çeşitli ülkelerinden farklı türlerde haritalardan oluşuyor. Jeolojik, tektonik, jeomorfolojik ve metalojenik içeriğe sahip, çok çeşitli ölçek ve boyutlardaki koleksiyonda aynı zamanda hava fotoğrafları, gezegen atlasları, deniz haritaları da bulunuyor. Koleksiyonda ayrıca Harita Genel Komutanlığı tarafından yayınlanmış jeolojik ve topografik haritalar da yer alıyor.


Haritacılık Tarihinin 700 Yıllık Buluşması


II. Mehmet’in (Fatih Sultan Mehmet) çevirttiği, Topkapı Sarayı Müzesi’nin en nadide kitaplarından Klaudios Ptolemaios’un Coğrafya El Kitabı el yazması tüm cepheleriyle ilk defa bilim dünyası ile buluştu.


Tanıtım toplantısına, Rektörümüz Prof. Dr. Mehmet Karaca, Rektör Yardımcılarımız Prof. Dr. Ali Fuat Aydın, Prof. Dr Telem Gök Sadıkoğlu, İTÜ Maden Fakültesi ve Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şengör, Boyut Yayın Grubu Genel Yayın Yönetmeni Bülent Özükan, Gazeteci Fatih Altaylı’nın yanı sıra çok sayıda basın mensubu katıldı.

Gazeteci-Yazar Fatih Altaylı'nın moderatörlüğünü üstlendiği oturumda söz alan Rektörümüz Prof. Mehmet Karaca, İTÜ'nün Osmanlı İmparatorluğu döneminde gemi inşaatı ve deniz haritalarının yapılması konusunda uzman personel yetiştirmek için 'Mühendishane-i Bahr-i Hümayun' adıyla kurulduğuna vurgu yaptı. Karaca: "Gemicilikte kullanılan teori tamamen Ptolemaios'a ait. Geçerli ve arzı merkez kabul eden yani Güneş'i arzın etrafında dönen bir gezegen olarak kabul eden bir teori. O açıdan önemli.” dedi.

kitap-lansman (3)

Kitabın replikasını basan Boyut Yayın Grubu Genel yayın Yönetmeni Bülent Özükan da kitabın basım hikâyesine dair bilgiler paylaştı. Prof. Dr. Celâl Şengör ise dilimizde Batlamyus olarak bilinen tüm zamanların en büyük coğrafyacılarından Ptolemaios'un Coğrafya Kitabı'nın yaklaşık 2000 yıla dayanan tarihçesini anlattı.

Dünyanın İlk Atlası Olarak Biliniyor

Klaudios Ptolemaios (100-170) tüm zamanların en önemli coğrafyacısı olarak bilinmektedir. Boyut Yayıncılık tarafından replikası basılan kitabın 1300’lü yılların başında Konstantinopolis’teki scriptorium’da (el yazmalarının çoğaltıldığı yer) üretildiği biliniyor. Dünyanın ilk atlası olarak bilinen el yazmasında Ege ve Anadolu olmak üzere 27 özgün harita bulunuyor.

kitap-lansman (5)

Araştırmalarını İsviçre Bern Üniversitesi Ptolemaios Enstitüsü’nün yürüttüğü restore edilen kitabın tıpkıbasımı ve araştırma raporu Boyut Yayıncılık tarafından iki cilt halinde yayınlandı. İTÜ Maden Fakültesi ve Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şengör’ün ‘’Kitaplarının Işığında Fatih Sultan Mehmet’in Entelektüel Kişiliği’’ hakkında özgün ve kapsamlı makalesinin yer aldığı kitabın sunum yazısını İlber Ortaylı kaleme aldı.


Haber ve Fotoğraflar: İTÜ Kurumsal İletişim Ofisi