Yer Bilimlerinde Ülkemizi Dünyaya Tanıtan Kaynak Kitap
May 08, 2019


İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü bilim insanlarımız Türkiye jeomorfolojisi ve jeolojisine kaynak olacak nadir bir eseri bilim dünyasına kazandırdı.

Springer Yayınları’ndan çıkan “Landforms and Landscapes of Turkey", Türkiye’yi yer bilimlerinde tanıtan alanında ilk kitap olmasının yanı sıra "World Geomorphological Landscapes” serisinde 20 kadar ülke içinden şimdiye kadar çıkan en geniş kapsamlı çalışma oldu.

yer-bilimleri-kitap (1)

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nden Öğretim Üyemiz Prof. Dr. Attila Çiner, Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi Araştırmacısı Prof. Dr. Catherine Kuzucuoğlu ve Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı editörlüğünde hazırlanan kitabın önsözünü Prof. Dr. A. M. Celâl Şengör yazdı.

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nden Prof. Dr. M. Akif Sarıkaya, Prof. Dr. Tayfun Kındap, Doç. Dr. Tolga Görmüş ve Doç. Dr. Cengiz Yıldırım ile daha birçok araştırmacının kitaba önemli katkıları var. 51 araştırmacının katkı sunduğu eser toplam 36 bölümden oluşuyor.

Türkiye jeomorfolojisi ve jeolojisi hakkındaki bu kitap; tektonik, volkanizma, kıyılar, buzullar ve rüzgâr gibi süreçlere dayanan alan tanımları içeriyor. Yerkürenin son birkaç milyon senesine denk gelen Kuvaterner dönemindeki süreçler ile şekillenmiş Türkiye’deki önemli yer şekilleri de kitapta yerini bulmuş. Kitap içinde jeomorfolojik ve jeolojik haritalar ile çeşitli arazi resimleri zengin bir şekilde sunuluyor ve doğal ve kültürel mirasla ilişkili açıklamalarda bulunuluyor.

yer-bilimleri-kitap (2)

İTÜ’lü bilim insanlarından kitaba önemli katkı

Prof. Dr. Attila Çiner kitapla ilgili olarak şunları kaydetti: “Türkiye’de Türkiye’nin yer şekilleriyle ilgili yayınlar var ama uluslararası ve İngilizce yazılmış belirli bir kalitede yayın bugüne kadar yoktu. Bu serinin 20. kitabı ve en kapsamlısı. 632 sayfaya ulaşan kitaba 51 yazar katkı sundu ancak önemli bir kısmını da biz editörler yazdık. Kitabın en önemli bölümlerinden biri, Türkiye’nin coğrafi bölgelerinin çok kapsamlı bir şekilde ele alınarak jeolojik, morfolojik ve ekolojik özelliklerinin ortaya konulduğu bölümdür. Burada, Türkiye’nin dünyaca ünlü yer şekillerinin yer aldığı Kapadokya, Pamukkale gibi bölgeleri izlenmekte ve bu alanların oluşumu ve gelişimi ile ilgili bilgiler sunulmakta. Arkeolojik alanlardan Efes, Truva gibi şehirlerin de hem jeomorfolojik oluşumu hem de kültürel gelişimi ele alınıyor. UNESCO kapsamında Türkiye’nin ilk jeoparkı olan Kula volkanları, İzmit depremine neden olan Kuzey Anadolu fay hattının oluşumu ve gelişimi ile geçmiş dönem buzullarının şekillendirdiği dağlarımız da kitaptaki konular arasında bulunuyor.” Gelecek nesillere jeolojik koruma ile ilgili önemli önerilerde bulunan kitabın uluslararası tanıtım toplantısının Türkiye’nin UNESCO nezrindeki büyükelçiliğinin faaliyetleri kapsamında bu sene içinde Paris’te yapılması planlanıyor.

yer-bilimleri-kitap (3)

Kitabın ön önsözünü yazan Öğretim Üyemiz Prof. Dr. A. M. Celâl Şengör ise kitapla ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:

“Landforms and Landscapes of Turkey” editörlerinden biri olan ve benim görebildiğim kadarıyla en önemlisi, İTÜ Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Attila Çiner, Türkiye yer şekilleri ve bunların evrimi hakkında günümüze kadar yazılmış en kapsamlı ve kaliteli eseri ortaya koydu. Bugüne kadar Türkiye’de yer şekilleri bilimi demek olan jeomorfoloji hakkında 1866’dan beri beş tane kitap yazılmıştır. 1866’daki kitabın yazarı büyük Rus gezgin ve jeologu Prens Piyotr Aleksandroviç Çihaçof’tur. Ondan sonra 1979’a kadar bu konuda tüm Türkiye’yi kapsayan bir kitap çıkmamıştır. 1979 ve 1987 arasında çıkan dört kitabın kalitesi, Nüri Güldalı’nın 1979’da Almanya’da yayımlanan kitabı kısmen hariç, ne yazık ki arzu edilen düzeyde olmamıştır. “Landforms and Landscapes of Turkey”nin Springer gibi dünyada yer bilimleri literatürüne egemen iki büyük yayıncıdan biri tarafından yayımlanması, yalnız ülkemizde değil, dünya bölgesel jeomorfoloji literatüründe de önemli bir olaydır ve Türkiye’de (ve tüm Doğu Akdeniz ve Karadeniz çerçevesi ülkelerde) bundan sonra yapılacak jeomorfoloik çalışmalara temel olacaktır. Unutulmamalıdır ki; jeomorfoloji, günümüzde deprem jeolojisi, heyelan, çamur akıntısı vb. kütle hareketleri, toprak erozyonu, şehir planlaması, tarım planlaması, her türlü önemli inşaat projesi vb. için yaşamsal önemi haiz bir yerbilimi dalıdır. İklim değişmelerinin insanlığı tehdit ettiği günümüzde, jeomorfoloji (diğer tüm coğrafya dalları ile birlikte) yaşamsal öneme sahiptir. Büyük ölçüde uygulamaya yönelik eğitim ve araştırma yapan İTÜ’nün jeomorfoloji konusunda da ülkeye çok faydalı olacak ve örnek teşkil edecek bir eserdeki yaşamsal rolü beni çok mutlu etmiştir. (İTÜ’nün Türkiye’de en bol ve kaliteli coğrafya araştırması yapan kurum olduğu yakınlarda hem YÖK hem de TÜBİTAK tarafından ilan edildi.) Türkiye gibi, araştırmanın kısır, İngilizce bilgisinin sınırlı olduğu bir ülkede bu kitabı üretebilen, emeği geçen tüm arkadaşlara tebrik ve teşekkürler borcumuz vardır.”


Haber: İTÜ Kurumsal İletişim Ofisi
Fotoğraf: İTÜ Görsel İletişim Tasarımı Ofis