Tarih Öncesi Kaya Resimleri Volkanik Patlamaya Işık Tuttu
May 15, 2019


İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyemiz Prof. Dr. Mehmet Akif Sarıkaya’nın da aralarında bulunduğu araştırmacılar Çakallar Volkanı’nda bulunan Kanlıtaş kaya resminden yola çıkarak volkandaki patlamanın ayrıntılarını ve gelişimini ortaya koydu.

kula_volkani_2019 (2)

UNESCO Kula Jeoparkı’nda tarih öncesi volkanik patlamaları tasvir ettiği düşünülen bir kaya resmine rastlandı. Resimde patlayan bir cüruf konisi ve lav akıntısı gösteriliyor. 1960’lı yıllarda resmin bulunduğu bölge yakınlarında Demirköprü Barajı inşaatı sırasında volkanik kül içinde korunmuş halde insan ayak izleri bulunmuştu. Kaya resminin de bulunması bölgede muhtemelen Bronz Çağı’nda yaşayan insanların olduğunu kanıtlıyor.

kula_volkani_2019 (4)

Bronz Çağdan İnsan İzleri


UNESCO Kula Jeoparkı’nda bulunan Kanlıtaş kaya resimleri, volkanik patlamanın sanat eseri olarak resmedildiğini ayrıntılarıyla ortaya koyuyor. Araştırmacılar, Heidelberg Üniversitesi’nden Prof. Dr. Axel K. Schmitt, İTÜ’den Prof. Dr. Mehmet Akif Sarıkaya, Curtin Üniversitesi’nden Dr. Martin Danišík, Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi İnan Ulusoy ve Dr. Öğretim Üyesi Erdal Şen ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Erdal Gümüş’ün yer aldığı; volkanolog, coğrafyacı ve jeokronologlardan oluşuyor. Yapılan araştırmada Çakallar Volkan’ındaki patlamanın “nemli” hidrovolkanik bir şekilde kısa süreli ve şiddetli gerçekleştiği anlaşılıyor. 100 metre yükseliğindeki Çakallar Cüruf Konisi’nin, birkaç santim kalınlığında nemli bir kül halı tabakasıyla kaplı bir alanda, suyun hızla buharlaşması sonucu gerçekleşen bir patlamayla meydana geldiği belirtiliyor. Oluşan sulu ve kuru patlamalar arasında geçen kısa zaman diliminde, burada yaşayan insanların ve onlara eşlik eden köpeklerin sakince patlama merkezine doğru ilerlediklerini gösteren ayak izleri ise daha sonraki kuru patlamalar sonucu oluşan volkanik cüruf ile örtüldüğü için bozulmamış. İzler, insanların devam eden bu düşük şiddetli volkanik faaliyeti güvenli bir mesafeden izlediklerini gösteriyor. İTÜ tarafından gerçekleştirilen radyometrik yaş tayinleri, patlamanın yüksek olasılıkla volkanik Bronz Çağı’nda, yani günümüzden yaklaşık 4700 yıl önce gerçekleştiğini gösteriyor. Bu çalışma aynı zamanda Kula Volkanizması’nın son evresinin jeolojik olarak çok genç, tarih öncesi zamanlarda olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

kula_volkani_2019 (1)

Elsevier’in Quaternary Science Reviews dergisinde yayınlanan makalenin tamamına 7 Haziran 2019’a kadar buradan erişebilirsiniz.

kula_volkani_2019 (3)

Haber: İTÜ Kurumsal İletişim Ofisi