Türkiye'nin İlk Üniversite Radyosu - www.radyo.itu.edu.tr

İTÜ Radyolarını Dinlemek için:

İTÜ Radyosu Klasik 

İTÜ Radyosu Rock

İTÜ Radyosu Jazz/Blues


İTÜ Radyosu 1945 yılında kurulmuştur. Prof. Dr. Mustafa Santur, Doç. Dr. Adnan Ataman, Doç. Dr. Tahsin Saya ile asistanları ve öğrencileri, Gümüşsuyu binasının çatısına radyo antenini dikmiştir. Kurulduğu yıl 200 Watt’lık bir vericiyle, kısa dalga 42 metreden –sonraki yıllarda 47 metreden- yapılan Klasik Batı Müziği yayınlarıyla, kısa zamanda ülkenin her yerinde dinlenir olmuş, sınırları aşarak Avrupa ve Avusturalya’ya kadar ulaşmıştır.

 

Radyonun açılış müziği, ünlü besteci Mozart’ın “Türk Marşı” adıyla bilinen “Rondo Alla Turca” adlı eseridir. Birbiri ardına gelen dinleyici mektupları, İTÜ Radyosu’nun heyecanına heyecan katmıştır. “Beethoven’ın 9 No’lu Koral Senfonisini de ayrıca rica etmeden geçemiyoruz” sözleriyle biten Diyarbakırlı bir dinleyicinin mektubu da onlardan biridir. Yıllarca gelen tüm mektuplar tek tek yanıtlanmıştır. Dinleyicilere önce haftalık, daha sonra aylık periyotlarla program bültenleri gönderilmiştir. Program aralarında Klasik Batı Müziği kültürüne dair soruların sorulduğu yarışmalar düzenlenmiştir.

Bir süre sonra, Klasik Batı Müziğine ek olarak, haftada iki gün Türk Sanat Müziği de yayın akışına eklenmiştir. Arif Sami Toker, Safiye Ayla, Münir Nureddin Selçuk, Zeki Müren gibi isimlerin konserleri yayınlanmış; Türk Müziğinin dev isimleri ise İTÜ Radyosu’na plaklarını hediye etmiştir. İTÜ Radyosu frekansından Türk Sanat Müziği ezgileri duymak dinleyicileri de mutlu ederek, gelen mektuplara yansımıştır. Erzincan’da askerlik yapan onbaşı Fahrettin Baydar’ın İstanbul’da yaşayan ailesi için “Ayrılık yaman kelime” ve “Gurbet elde her akşam” şarkılarının çalınmasını rica ettiği 9 Şubat 1953 tarihli mektup da onlardan biridir.

Devamındaki yıllarda İstanbul’daki önemli konser salonlarından kayıtlar yayınlanmaya, basketbol ve futbol maçları naklen verilmeye başlanmıştır. Taksim Belediye Gazinosunda 1953-54 sezonunun ilk konserlerini “harika çocuklar” Suna Kan ile İdil Biret vermiş, İTÜ Radyosunun yayını aracılığıyla geniş kitleler bu resitalleri dinleme şansı bulmuştur. Sporseverler, Galatasaray-Fenerbahçe arasında oynanan futbol ve basketbol maçlarının dahi İTÜ Radyosu’ndan yayınlanmasını talep etmiştir. İTÜ Radyosu kısa sürede büyük ve sadık bir dinleyici kitlesi edinerek, TRT İstanbul ve Ankara Radyoları ile rekabet eder hale gelmiştir. Varlık dergisinin 1 Şubat 1954 tarihli sayısında yayınlanan “Ya Radyo” başlıklı yazıda da bu noktaya işaret edilmiştir:  

"…Teknik Üniversitenin, mütevazı istasyonu ile hiç değilse İstanbullulara yaptığı hizmeti anmadan geçmeyelim. Bu istasyonu idare edenlerin ellerinde mahdut sayıda plaktan mürekkep bir diskotekten başka bir şey yok. Fakat bu plaklarla o kadar güzel konserler tertip ediyorlar ki birçok aydın evlerinde, bu istasyon İstanbul Radyosu'nun yerini almaya muvaffak olmuştur. Bir de çalışma saatini iki saatten dörde, beşe çıkarmasını bekliyoruz.”

Hıfzı Topuz, Şevket Rado, Adalet Cimcoz ve Adalet Ağaoğlu gibi isimler de köşelerinde yazdıkları yüreklendirici satırlarla, İTÜ Radyosu’na destek vermiş ve gücüne güç katmıştır.



İTÜ Radyosu, 1957 yılında Taşkışla’ya, 1963’te ise Maçka’ya taşınmıştır. Dünyanın önemli plak şirketlerinden, konsolosluklardan, kültür merkezlerinden çok sayıda plak ve bant bağışı gelmiştir. Yıllar içinde seçkin yorumlardan oluşan geniş bir diskotek ve ciddi kataloglama çalışmasıyla önemli bir arşiv oluşturulmuştur. Dinleyici istekleri, program metinleri, gazete kupürleri, mektuplar ve yayın bültenleri yıl yıl tasnif edilerek bugüne kadar korunmuştur.

İTÜ Radyosu, kurulduğu günden bu yana öğrenci çalışanları için adeta bir laboratuvar olmuştur. Stüdyo teçhizatının büyük bölümü, öğrencilerin diploma tezi çalışmalarının ürünleridir. Program yapımcısı, yayın yönetmeni, spiker ve teknik sorumlular olarak; Mustafa Santur başta olmak üzere, Adnan Ataman, Tahsin Saya, İbrahim Çelikbaş, Fatih Pasiner, Duran Leblebici,  Vural Tekeli, Çetin İzbul, Aldo D’orfani, İnanç Kayalıoğlu, Yücel Durusoy, Yakut Paker, Ziya Akçasu, Sıddık Yarman, Eşref Adalı, Hakan Kuntman, Osman Palamutçuoğulları, Pertev Apaydın, Atilla Atlı, Lütfi Yenel ile okul dışından desteğiyle Ömer Umar ve daha onlarca İTÜ’lü, çok sesli müzik kültürünü özenli bir anlatımla mikrofona taşımıştır.

1971'de, radyo ve televizyon yayın tekelinin TRT’ye bırakılması üzerine düzenli yayınlarına son veren İTÜ Radyosu, 1980 yılına kadar yayınını aralıklarla kendi bünyesinde sürdürmüştür. 29 Ekim 1995'te Ayazağa Kampüsünden düzenli yayınlara yeniden başlanmıştır. Ancak kamu kurumu olan üniversitelerin yayıncılık yapamayacağı yönündeki mevcut yasal düzenleme nedeniyle, uydu yayınları Nisan 1999’da son bulmuştur.

En Çok Dinlenen Üniversite Radyosu

1998’de başlayan internet yayıncılığı halen devam etmekte, İTÜ Radyosu “Rock, Klasik Müzik ve Caz-Blues” olmak üzere 3 ayrı kanaldan web tabanlı bir radyo olarak yayın yapmaktadır. Tune in mobil uygulaması verilerine göre, Türkiye'de internet üzerinden en çok dinlenen ilk 5 üniversite radyosundan 3’ü, İTÜ kanallarıdır. İTÜ Radyosunun daha geniş kitlelerle buluşması adına, uydu yayınlarının yeniden başlatılmasına ilişkin Rektör Prof. Dr. Mehmet Karaca öncülüğünde girişimlerde bulunulmaktadır.